| Koleżanki i Koledzy,
zmiana systemu i rozkładu czasu pracy lekarzy na system np. równoważny lub zmianowy
wymaga zmiany obowiązującego zakładowego Regulaminu Pracy. Tryb zmiany Regulaminu
Pracy określa art. 104 kp :
Art. 104. § 1. Regulamin pracy ustala organizację i porządek w procesie pracy
oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników.
§ 2. Regulaminu pracy nie wprowadza się, jeżeli w zakresie przewidzianym w § 1
obowiązują postanowienia układu zbiorowego pracy lub gdy pracodawca zatrudnia
mniej niż 5 pracowników.
Art. 1041. § 1. Regulamin pracy, określając prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników
związane z porządkiem w zakładzie pracy, powinien ustalać w szczególności:
1) organizację pracy, warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie
pracy i po jej zakończeniu, wyposażenie pracowników w narzędzia i materiały,
a także w odzież i obuwie robocze oraz w środki ochrony indywidualnej i higieny
osobistej,
2) systemy i rozkłady czasu pracy,
3) terminy dodatkowych dni wolnych od pracy,
4) porę nocną,
5) termin, miejsce i czas wypłaty wynagrodzenia,
6) wykazy prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz kobietom,
7) rodzaje prac i wykaz stanowisk pracy dozwolonych pracownikom młodocianym
w celu odbywania przygotowania zawodowego,
8) obowiązki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej,
w tym także sposób informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się
z wykonywaną pracą,
9) przyjęty u danego pracodawcy sposób potwierdzania przez pracowników przybycia
i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.
§ 2. Regulamin pracy powinien zawierać informacje o karach stosowanych zgodnie
z art. 108 z tytułu odpowiedzialności porządkowej pracowników.
Art. 1042. § 1. Regulamin pracy ustala pracodawca w uzgodnieniu z zakładową organizacją
związkową.
§ 2. W razie nie uzgodnienia treści regulaminu pracy z zakładową organizacją
związkową w ustalonym przez strony terminie, a także w przypadku, gdy u danego
pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa, regulamin pracy ustala
pracodawca.
Art. 1043. § 1. Regulamin pracy wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od dnia
podania go do wiadomości pracowników, w sposób przyjęty u danego pracodawcy.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany zapoznać pracownika z treścią regulaminu pracy
przed rozpoczęciem przez niego pracy.
Wynika z tego, że łamie prawo pracodawca, który wprowadza od 1 stycznia 2008
r. nowy rozkład czasu pracy i system pracy lekarzy i:
1. nie uzgodnił z organizacją zakładową (międzyzakładową) OZZL terminu konsultacji
zmian w regulaminie (ze względu na wagę i znaczenie zmian można się domagać2.
np. 30-dniowego terminu; przy próbie jednostronnego narzucenia np. 3-dniowego
terminu konsultacji proponuję odpowiedzieć3. pisemnie z propozycją j.w.)
4. wprowadza zmiany w regulaminie w ogóle bez konsultacji z OZZL (powinny być5.
w zasadzie na piśmie należy się tego zawsze domagać6. ),
7. do dnia 18 grudnia nie podał treści zmian Regulaminu do wiadomości pracowników
(zwykle w szpitalach odbywa się to poprzez wywieszenie Regulaminu na tablicy
ogłoszeń).
W ostatnich dniach do Zarządu Regionu nadeszły z wielu szpitali informacje o
nieprawidłowościach polegających miedzy innymi na:
- niedotrzymaniu trybu konsultacji zmiany Regulaminu Pracy z OZZL (brak konsultacji
lub brak uzgodnienia z organizacją zakładową OZZL terminu konsultacji i próby
narzucania przez pracodawcę jednostronnie np. 3-dniowego terminu konsultacji),
- wprowadzaniu systemu pracy zmianowej albo równoważnej od dnia 1 stycznia 2008
r. zarządzeniem dyrektora bez zmiany Regulaminu Pracy,
- prób wprowadzania zmian w Regulaminie Pracy od 1 stycznia 2008 r. bez zachowania
co najmniej 14-dniowego terminu jego publicznego ogłoszenia.
Takie postępowanie pracodawców pomijając fakt, że jest łamaniem
prawa nie służy zachowaniu poprawnych relacji między pracodawcami a pracownikami
i grozi wybuchem trudnego do kontrolowania przez związek zawodowy konfliktu społecznego
w sektorze o dużej wrażliwości społecznej jakim jest ochrona zdrowia. W związku
z tym:
- powiadomiłam dzisiaj ZK OZZL o masowym łamaniu praw pracowniczych i związkowych
(wniosek: jutro ma być pismo do PIP + komunikat do mediów)
- zamierzam jutro po konsultacji prawnej skierować pismo do Okręgowego Inspektora
PIP w Szczecinie (do wiadomości: Wojewoda , Marszałek, Ministerstwo Zdrowia,
NIL, OIL w Szczecinie) z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli we wszystkich szpitalach
woj. Zachodniopomorskiego w przedmiocie trybu wprowadzania zmian w regulaminie
pracy.
Są również opinie prawne, że zmiana rozkładu czasu pracy lekarzy wymaga wypowiedzenia
(tzw. zmieniającego) warunków pracy z zachowaniem dla lekarzy w większości
3-miesięcznego okresu wypowiedzenia :
Pracodawca, który zamierza zmienić warunki pracy lub płacy na niekorzyść pracownika,
może tego dokonać w drodze wypowiedzenia warunków pracy lub/ i płacy (art. 42
Kp), chyba że zmiana ta nastąpi na mocy porozumienia stron.
Niewątpliwie wprowadzenie systemu równoważnego czasu pracy, przedłużonego czasu
pracy, pracy zmianowej, stanowi o pogorszeniu statusu prawnego pracownika. Jeżeli
zatem dotychczas przez wieloletnie stosowanie ukształtowała się praktyka pracy
lekarza w systemie jednozmianowym, w czasie 7 godzin 35 minut na dobę od rana
do popołudnia, to system ten i rozkład czasu pracy stał się jednym z istotnych
elementów umowy o pracę, nawet jeśli w treści umowy nie został on określony.
Także bowiem przez ustalenia ustne, jak również określone i utrwalone zachowanie
stron stosunku pracy dochodzi pomiędzy nimi do uzgodnienia warunków wykonywania
pracy. Sprawa jest jeszcze bardziej oczywista, jeżeli informuje o systemie i
godzinach pracy zawarte zostały w zakresie czynności, bądź w informacji dostarczonej
przez pracodawcę pracownikowi w trybie art. 29 § 3 Kp.
Kwestia ta była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy, który w
wyroku z dnia 2 kwietnia 1998r. I PKN 559/97(OSNAP i US 1999, nr 6, poz. 205)
orzekł: Istotna zmiana rozkładu czasu pracy, uzgodnionego przez pracodawcę z
pracownikiem, wymaga wypowiedzenia warunków pracy (art. 42 § 1 Kp).
Wypowiedzenie warunków pracy ma ten skutek, że do połowy okresu wypowiedzenia
pracownik może złożyć oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków
w takim przypadku umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia.
W razie nie złożenia oświadczenia o odmowie, uważa się, że pracownik zgodził
się na proponowane warunki; zaczną one obowiązywać po upływie okresu wypowiedzenia.
Proponuję w KAŻDYM przypadku przy próbie wprowadzenia od dnia 1 stycznia 2008
r. zmiany systemu i rozkładu czasu pracy lekarzy na system np. równoważny lub
zmianowy z naruszeniem prawa podjąć następujące kroki:
- wezwać pisemnie pracodawcę do zmiany postępowania (naprawienia błędu podkreślam,
że zapewnienie całodobowej opieki zdrowotnej w szpitalu jest obowiązkiem dyrektora,
a nie problemem pracownika jest to chyba właściwa odpowiedź na pytanie pracodawcy,
że nie miał wyjścia) i konsekwentnie domagać się wzrostu wynagrodzenia zasadniczego
lekarzy według uchwał OZZL i zgodnie z przedmiotem sporu zbiorowego, z zaznaczeniem,
że brak spełnienia postulatów oznaczać może strajk w styczniu 2008 r.;
- złożyć skargę do PIP: Okręgowy Inspektorat Pracy , ul. Pszczelna 7, 71-663
Szczecin
W razie gdyby pracodawca mimo wezwania i zgłoszenia do PIP nakazał lekarzom pracę
w systemie zmianowym lub równoważnym od 1 stycznia 2008 r.:
1. zgłosić sprawę mailem (opisać szczegółowo + załączyć skany pism) : szpindor@neostrada.pl,
lub ewaszpindor@o2.pl (wtedy ZR OZZL rozważy złożenie wniosku do właściwej prokuratury
w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 218.
§ 1. kk (kto, wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń
społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze
stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia
wolności albo pozbawienia wolności do lat 2).
2.rozważyć masowe złożenie wypowiedzeń umów o pracę przez wszystkich (lub prawie
wszystkich) lekarzy szpitala (poszczególnych oddziałów szpitala) z jednym terminem
upływu wypowiedzenia (do 31 grudnia wtedy ostatniego marca upływa ten okres
- zazwyczaj);
3.Poinformować o podjętych działaniach (p. 2 i 3) ZR i ZK OZZL, Radę Społeczną
szpitala, organ założycielski, wojewodę zachodniopomorskiego oraz mass media.
KONTRAKTY
Przypominam, że samorząd lekarski zaapelował do lekarzy o nie zawieranie umów
cywilnoprawnych (kontraktów) na udzielanie świadczeń zdrowotnych za mniej niż
15 tys. zł i za mniej niż 40 zł za godzinę w dzień roboczy i 70 zł w soboty,
niedziele lub święta i faktycznie są już zawierane umowy o wartości wyższej.
OZZL generalnie uważa, że obecnie nie jest najlepszy czas na zawieranie umów
kontraktowych (słaba pozycja lekarzy i silna pracodawcy w kontekście zmian systemu
pracy lekarzy powodującego znaczny spadek czasu pracy ale również spadek dochodów
wielu lekarzy, szczególnie dużo dyżurujących zdaniem pracodawców wielu z tych
lekarzy stosunkowo łatwo zgodzi się na kontrakty, co załatwi pracodawco problem
zapewnienia całodobowej opieki, mam nadzieję, że tak nie będzie), natomiast jest
czas na walkę o zdecydowany wzrost wynagrodzenia zasadniczego w umowach o pracę.
Apeluję do lekarzy o patrzenie dalej niż na najbliższy miesiąc lub dwa i nie
zawieranie kontraktów o wartości niższej niż w/w, natomiast o podjęcie walki
o znaczny wzrost wynagrodzenia zasadniczego (metody: brak zgody na opt-out, wypowiedzenia
umów o pracę).
Jeżeli KONTRAKTY to o wysokości co najmniej jak wyżej (praktycznie w wielu szpitalach
jest to możliwe teraz dla lekarzy o bardzo silnej pozycji negocjacyjnej: np.
anestezjologów, radiologów, ortopedów, neonatologów i innych, których brak do
zapewnienia całodobowej opieki).
KONTRAKTY DYŻUROWE?
W kilku szpitalach strony (lekarze i pracodawca) rozważają zapewnienie całodobowej
opieki zdrowotnej poprzez ogłoszenie konkursu na zapewnienie całodobowej opieki
zdrowotnej poza regulaminowym czasem pracy (kontrakty dyżurowe), w których zamiast
praktyk lekarskich (wg przeważających obecnie opinii prawnych i PIP jest to sprzeczne
z prawem, chociaż jeżeli lekarz zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w
innej komórce organizacyjnej szpitala niż jego praktyka pełni dyżur i charakter/rodzaj
pracy jest w obu miejscach odmienny to wydaje się, że może to być legalne) mogłyby
zawierać umowy ze szpitalem NZOZ-y. Wtedy lekarz (osoba fizyczna jeżeli nie ma
praktyki odliczenia z tytułu kosztów ma wtedy jedynie NZOZ) byłby pracownikiem
NZOZ-u lub jego praktyka miałaby umowę nie bezpośrednio ze szpitalem ale z NZOZ-em.
Jest to oferta wątpliwa prawnie, ale korzystna finansowo (przy wysokich stawkach
i niskim wynagrodzeniu zasadniczym z umowy o pracę) dla dużo dyżurujących lekarzy,
którzy chcą dyżurować w szpitalu w którym pracują na podstawie umowy o pracę.
W razie niezgodności jej z prawem (o tym może zadecydować dopiero niezawisły
sąd, a nie opinia prawna) wydaje się, że znacznie większe ryzyko ponosi ZOZ i
zleceniodawca-szpital niż lekarz (jego praktyka).
DYŻURY W INNYM SZPITALU?
Długofalowy (kilkumiesięczny? roczny?) skutek nowych przepisów o czasie pracy
lekarzy może być taki, że pojawi się mikrorynek pracy dla lekarzy dyżurujących
(czytaj: pracodawca będzie chciał zlecić pełnienie dyżurów praktykom lekarzy
zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w sąsiednim szpitalu pracodawcy i
za ich sugestią ordynatorzy oddziałów mogą zacząć proponować lekarzom taki tryb
pracy). Proponuję na razie (w związku z walką o wzrost wynagrodzenia zasadniczego
w podstawowym miejscu pracy) zaapelować do lekarzy aby nie brali dyżurów w innych
szpitalach (potrzebna stosowna uchwała ZK i NIL).
Pozdrawiam
Przewodnicząca Zarządu Regionu Zachodniopomorskiego
Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy
dr n.med. Ewa Szpindor
|